HET
WEER,
NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen
zijn soms niet meer helemaal up to
date,
onze excusses daarvoor,
red.
De Noordzee warmt op, maar niet
overal en
niet in elk seizoen even snel
Elk jaar is de
Noordzee rond deze tijd het koudst.
Maar tegenwoordig koelt het
zeewater minder sterk af
dan vroeger. In de afgelopen 40 jaar is de
Noordzee
ongeveer 1.7 graad warmer geworden. Die opwarming
verschilt
per seizoen en per regio. Een warmere Noord-
zee zorgt bovendien voor
meer neerslag, vooral in de
herfst in de kustgebieden wanneer de
wind vanaf zee
waait.
Noordzee warmt op
zeewater aan het oppervlak van de Noordzee is en hoe
die temperatuur is veranderd. Tussen 1982 en 2024
was de gemiddelde temperatuur ongeveer 10 graden
afbeelding 1, links). Het water is wat warmer langs de
Nederlandse kust en kouder richting de Atlantische
Oceaan, voorbij Schotland.
De opwarming verschilt
per gebied (afbeelding 1, rechts).
Dicht bij de kust is de
temperatuur het sterkst gestegen,
verder richting de
Atlantische Oceaan minder. Voor de
Nederlandse kust gaat het
om ongeveer 0.4 graad per
10 jaar. Ten noorden van Schotland
is dat minder dan
0.2 graad per 10 jaar. Daardoor zijn de
temperatuurver-
schillen binnen de Noordzee groter geworden.
Afbeelding 1. Gemiddelde
temperatuur van de
Noordzee (links) en de gemiddelde opwarming
over de
periode 1982-2024. Data: Copernicus Marine
Service,
İKNMI.
Temperatuur verandert sterk door het jaar heen
0 meter diep, richting Noorwegen loopt dat op tot 200
à 300 meter. In de lente en zomer warmt vooral de
bovenste 20 tot 30 meter door de zon sterk op.
In de herfst en winter koelt dit water weer af
(zie animatie in afbeelding 2).
Aan de kust zijn de
verschillen door het jaar heen het
grootst: van minder dan 2
graden in februari tot meer
dan 20 graden in augustus. Dat
is een verschil van zo’n
18 graden. Ten noorden van
Schotland, waar de zee
veel dieper is, schommelt de
temperatuur veel minder:
tussen ongeveer 7 en 14 graden.
Opvallend is ook het
verschil tussen winter en zomer.
In de winter wordt het
warmer als je vanaf de koude kust
de zee op gaat. In de
zomer is dat juist andersom: dan
is het water dicht bij de
kust warmer dan verder op zee.
Afbeelding 2. Gemiddelde
temperatuur per maand
over de periode 1982-2024. Data:
Copernicus Marine
Service, İKNMI.
Opwarming sterker in zomer dan winter
alle seizoenen gelijk (afbeelding 3). De sterkste
opwarming zien we in de lente (0.5 graad per 10 jaar
aan de kust in het vierkant in afbeelding 3), de minste
opwarming in de herfst (0,3 graad per 10 jaar in
hetzelfde gebied). In de zomer is de opwarming het
sterkst midden op de Noordzee, in de overige
seizoenen bij de kust.
Afbeelding 3. Gemiddelde
opwarming per seizoen over
de periode 1982-2024 in aantal graden
per 10 jaar.
Data: Copernicus Marine Service, İKNMI.
Opwarming boven land sterker dan boven zee
kust is jaargemiddeld 1.2 graden hoger dan in De Bilt
(afbeelding 4). De jaar- op jaar variaties zijn vrijwel
gelijk en dat geldt ook voor de gemiddelde opwarming
over de hele periode (+1,7 graden). Verder uit de kust
verloopt de opwarming langzamer. De belangrijkste
oorzaak is dat verdamping boven zee sterker toeneemt
met opwarming dan boven land. En verdamping werkt
verkoelend.
Waarom is de zee warmer dan het land?
het land, vandaar dat de zee in het voorjaar en de zomer
trager opwarmt dan land, maar ook veel trager afkoelt in
de herfst en de winter (afbeelding 5). En juist die milde
winters zorgen ervoor dat het jaargemiddelde boven zee
hoger uitkomt. In de zomer wordt het vrijwel even warm
boven land als boven zee.
de temperatuur van de Noordzee vlak voor de kust
(binnen het vierkant in afbeelding 1). De stippellijn geeft
de gemiddelde opwarming weer. İKNMI.
temperatuur in De Bilt (oranje) en (blauw) de temperatuur
van de Noordzee vlak voor de kust (binnen het vierkant)
voor 1983-2003 (getrokken lijn) en 2004-2023 (stippellijn).
Waarom is de opwarming van de Noordzee van belang?
opgeslagen in de zomer, wordt in de winter weer
afgegeven. Dat zorgt voor milde winters in Nederland.
Met name in de herfst voedt een warme Noordzee bij
wind uit het westen de ontwikkeling van buien die vooral
aan de kust veel neerslag geven. Hoe warmer de
Noordzee, hoe intenser die buien.