HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Transportkou

Zeer koude lucht, die met krachtige winden vanuit het
vaste land van Rusland of Siberië geheel over land naar
onze omgeving wordt aangevoerd, wordt ook wel tran-
sportkou genoemd. Onder dergelijke weersomstandig-
heden wordt het vooral 's winters in ons land in korte tijd
bijzonder koud. Midden in de winter kan het overdag
ook bij zonnig weer matig en in extreme wintersituaties
zelfs streng blijven vriezen. Voorwaarde voor een derge-
lijke situatie is de aanwezigheid van een zeer krachtig
hogedrukgebied boven Noord-Rusland of Siberië tegen-
over een lage luchtdruk boven Zuid-Europa. De drukver-
schillen zijn dan boven het Europese continent heel
groot, waardoor over een omvangrijk gebied een krach-
tige oostelijke wind waait. Door de krachtige wind (wind-
chill) is het voor het gevoel nog een stuk kouder dan de
thermometer aangeeft. Bij zeer lage temperaturen be-
staat zelfs gevaar voor bevriezing van onbedekte delen
van de huid. De laagste gevoelstemperatuur sinds 1961
berekend op uurbasis is voorgekomen in het noorden
en midden van het land op 14 januari 1987. Eelde en
Twente hadden toen een gevoelstemperatuur van
-28 graden, De Bilt -26 graden. 31 december 1978 was
ook een berenkoude dag met in het zuiden van het land
gevoelstemperaturen van -26 graden. Op oudejaarsdag
1978 werd het openbare leven bovendien ontwricht
door hevige sneeuwval en een harde tot stormachtige
wind. Zeer koude dagen maakte ons land mee rond de
jaarwisseling van 1996/1997 toen in De Bilt gevoels-
temperaturen zijn opgetekend tussen -17 en -22 graden.
Op 4 januari 1997 werd de Elfstedentocht verreden.

Ook op 26 januari 2010 zijn gevoelstemperatuur opge-
treden tussen -17 en -21 graden. Extreme doordringen-
de kou met in De Bilt gedurende minstens een uur ge-
voelstemperaturen onder de -25 graden komt geba-
seerd op een halve eeuw gegevens gemiddeld eens in
 de 33 jaar voor. Eens in de 2 jaar zakt de gevoels-
temperatuur onder de -20 graden. Gemiddeld telt een
jaar 3 dagen met gevoelstemperaturen onder de
-15 graden. Op 10 dagen per jaar komt de gevoels-
temperatuuronder -10 graden. Een hele dag onder
-10 graden met een laagste gevoelstemperatuur onder
-20 graden komt eens in de drie jaar voor. Meestal was
sprake van lichte tot hooguit matige vorst, maar door
de sterke wind voelde de lucht bijzonder koud aan.
In het weekeinde van 23/24 maart 2013 zijn gevoels-
temperaturen opgetreden tussen -10 en -15 graden.
De lucht, die met een harde tot stormachtige oosten-
wind werd aangevoerd, was zeer droog, waardoor het
zeer schraal was. De relatieve vochtigheid lag overdag
op een aantal plaatsen onder de 20 procent. Dat zijn
waarden die in ons land zelden worden gemeten en
horen bij de laagste ooit. Door de verder doorzettende
opwarming van het klimaat wordt extreme kou steeds
zeldzamer, maar ijskoude dagen blijven wel mogelijk.
We raken er dus minder aan gewend wat de noodzaak
van waarschuwingen onder zulke weersomstandig-
heden groter maakt.