HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Februari in drie eeuwen

Het weer wordt in ons land sinds 1705 gemeten.
In dat jaar begon waterbouwkundige Nicolaus
Cruquius (1678-1754) in Delft als eerste met waar-
nemingen. Dankzij zijn enthousiaste opvolgers zijn die
waarnemingen weliswaar op verschillende plaatsen
maar zonder onderbreking voortgezet. De meeste waar-
nemers beperkten zich tot metingen van de barometer
en de thermometer en sommigen noteerden ook de
luchtvochtigheid en de neerslag. Cruquius begon zijn
metingen toen er toevallig sneeuw lag, maar niet de
sneeuw maar zijn zorg voor de waterhuishouding was
aanleiding om het weer te volgen. Sneeuwmetingen zijn
in vorige eeuwen vrijwel niet gedaan. Meetreeksen van
sneeuwdiktes zijn er pas sinds de 20e eeuw en statis-
tieken zijn er dankzij weeramateurs, waaronder keizer
Wilhelm uit Doorn, pas vanaf de tweede helft van de
vorige eeuw. Tegenwoordig levert sneeuw veel meer
overlast op dan eeuwen geleden toe men zich met
paard en arrenslee verplaatste. Kennelijk kwam
niemand op het idee een liniaal in de sneeuw te
plaatsen. Wel zijn er veel beschrijvingen van sneeuw-
situaties te vinden in dagboeken en verhalen. Zo weten
we dat ons land in de afgelopen eeuw menig sneeuw-
storm heeft beleefd en incidentiëel staat er ook een
sneeuwhoogte in het verslag. De eerste KNMI-oprichter
Buys Ballot sprak in de winter van 1867 van "massa's
sneeuw als gelijk de couranten zouden zeggen,
de oudste menschen zich niet herinneren".

In Zaltbommel lag drie voet, wat overeenkomt met
zo'n 60 cm. Door een storm was de sneeuw echter
opgewaaid tot duinen en dan kunnen zich meters hoge
sneeuwbergen vormen. Onder rustige omstandigheden
lag in De Bilt op 15 februari 1956 ongeveer 25 cm.
sneeuw, in Friesland 35 cm. en op de Waddeneilanden
lag er toen een halvemeter. In de winter van 1963 lag
ons land 71 dagen onder een laag sneeuw. De winters
van 1830 en 1963 waren met gemiddelde van
-3.1 graden de koudste in drie eeuwen, maar februari
is 1956 recordhouder met gemiddeld -6.4 graden in
De Bilt. Op de tweede plaats staat februari 1857 met
-5.7 graden en op de derde plaats februari 1947 met
-5.5 graden. De zachtste februari sinds 1705 beleefde
Nederland in 1990 met gemiddeld 7.6 graden en een
maximumtemperatuur van 20.4 graden in Maastricht.
Het langjarig gemiddelde is opgelopen van ongeveer
2.3 graden in de 18e en 19e eeuw tot 3.8 graden
(gemiddelde over 1991-2020 te Wijtgaard). De ramp-
zalige stormvloed van 1953 in de nacht van 31 januari
op 1 februari was de ergste natuurramp van de vorige
eeuw. In februari was er ook in 1825 een ernstige
stormvloed, die honderden Hollanders het leven
kostte en enorme schade veroorzaakte aan de kustlijn.