HET WEER, NADER VERKLAARD

HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up
to date, onze excusses daarvoor, red.

Föhn

De föhn is een warme droge wind die vaak aan de
noordzijde van de Alpen waait, maar ook in andere
delen van de wereld voorkomt. Het principe is
overal hetzelfde de stijgende lucht verliest aan de
zuidkant van de berg waar het regent vocht en
wordt dus droger. Wanneer de drogere lucht aan
de noordzijde omlaag stroomt, wordt die snel
warmer. De lucht is warme geworden, doordat de
condensatiewarmte over de berg is meegevoerd.
De lucht is ook droger, omdat waterdamp uit de
lucht als regen is gevallen. De noordzijde van het
gebergte wordt in deze situatie ook wel de regen-
schaduw van het gebergte genoemd. De windsnel-
heden kunnen flink oplopen tot meer dan
100 km./uur een zware storm. In het Alpengebied
steekt de föhn meestal op aan de voorzijde van
een depressie die over Zuid-Frankrijk naar de
Middellandse Zee trekt. Daar waait dan een
warme zuidenwind die vochtige lucht naar de
Alpen voert. Aan de zuidelijke kant van dat
gebergte wordt de lucht gedwongen te stijgen,
waardoor deze afkoelt, bewolking ontstaat en er
daar regen kan vallen. In de Alpen is het voorjaar
de favoriete periode voor de föhn, maar ook in het
najaar en de winter waait die wind vaak. Sommige
gebieden in Zwitserland hebben jaarlijks op
gemiddeld 33 dagen een warme zuidelijke föhn-
wind en soms houdt de wind enkele dagen aan.

De temperatuur kan in korte tijd 10 graden
oplopen, terwijl de relatieve vochtigheid tot 20 %
kan teruglopen, een zeer lage waarde die in ons
land niet vaak voorkomt. De gemiddelde snelheid
is zo'n 25 kilometer per uur (windkracht 4), maar in
windstoten kunnen snelheden van 100 kilometer
per uur voorkomen. In sneeuwrijke berggebieden
vergroot de föhn het lawinegevaar. Ook neemt het
aantal verkeersongelukken toe en krijgen veel
mensen bij föhnweer last van verhoogde bloed-
druk, hoofdpijn, spierpijn en slapeloze nachten.
In andere landen wordt de föhn vaak anders
genoemd. De Amerikanen noemen ze hot winds.
In Californië staat de wind bekend als de
Sante Anna, een wind die bosbranden doet
oplaaien. In Argentinië spreekt men van de Zonda.
De Spanjaarden spreken over de Terral, een
noordelijke wind in het zuiden van Spanje die hete
droge lucht aanvoert vanuit het warme binnenland.
Aan de oostzijde van de Rocky Mountains in
Amerika wordt de wind Chinook genoemd, naar
de Indianenstam in deze regio. Ook wordt de
term "snoweater" (sneeuw-eter) gebruikt, omdat
de warme wind de sneeuw snel doet smelten.

KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard