HET
WEER,
NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen
zijn soms niet meer helemaal up to
date,
onze excusses daarvoor,
red.
Extreme kou en de wereld wordt steeds warmer?
De berichten lijken elkaar tegen te spreken.
Extreme kou in Rusland, Scandinavië en Noord Amerika
en
tegelijkertijd het nieuws dat de wereldgemiddelde
temperatuur
nieuwe hoogtes bereikt. Hoe zit dat?
Extreme kou
Iedere winter koelt de lucht in het noordpoolgebied
sterk af.
In afbeelding 1 zie je dat de temperatuur daar in
januari
gemiddeld tot ver onder het vriespunt daalt.
Die koude lucht
stroomt soms naar het zuiden uit door
een
verstoring in de
straalstroom en de poolwervel.
Dat zorgt op
die meer
zuidelijke plekken voor extreme
kou. In afbeelding
2 zie je
hoe tussen 26 december 2023
13 januari 2024 de kou uit het noordpoolgebied zich
verspreidde.
Dat
zorgde voor uitzonderlijk lage
temperaturen, eerst in
Siberie,
daarna in delen van
Europa en Noord-Amerika.
Eventueel afbeeldingen
aanklikken s.v.p.
maand in de periode 1991-2020. Iedere winter
koelt de lucht in het noordpoolgebied weer af
tot temperaturen ver beneden het vriespunt.
Op deze kaart zijn de verhoudingen tussen de
grootte van alle landen als in werkelijkheid.
Bron: ERA5 dataset ECMWF.
afwijking van de gemiddelde temperatuur in
januari in de periode 1991-2020. Van tweede
kerstdag 2023 tot 13 januari 2024.
Bron: ERA5 dataset ECMWF.
sinds 1850-1900 volgens verschillende datasets.
2023 is het warmste jaar van de reeks.
Bron: CS3/ECMWF.
Op andere plekken is het warmer dan normaal
Wat je in afbeelding 2 ook ziet, is dat als het ergens
extreem koud is, het op andere plekken veel warmer
is
dan
normaal. Als je de temperatuur over de hele
aarde
middelt,
blijkt het gemiddeld warmer te worden
(afbeelding 3). Lokaal
wordt het soms extreem koud,
maar dat wordt gecompenseerd door
meer warmte
ergens anders. Je moet meer dan
100.000 jaar in de
tijd
teruggaan om een periode te vinden
waarin de
aarde als
geheel ongeveer net zo warm was als nu.
In
een warmere
wereld blijven kouderecords voor-
komen, maar
ze worden
wel steeds zeldzamer.