HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Poolklimaat verandert het snelst

Nergens op aarde worden klimaatveranderingen en
opwarming van de aarde zo sterk gevoeld als in het
Noordpoolgebied. De stijging van de temperatuur op
de Noordpool gaat drie keer sneller dan elders in de
wereld. Volgens het klimaatpanel IPCC van de
Verenigde Naties neemt de neerslag (veelal regen)
verder toe en wordt het hier naar verwachting in deze
eeuw vier tot misschien zeven graden warmer.
Daardoor zullen gletsjers en zeeijs op grote schaal
smelten en ontdooit ook permafrost, bodem die het
hele jaar bevroren is. Dat leidt in grote steden in het
poolgebied, die deels gebouwd zijn op bevroren
ondergrond, tot aardverschuivingen, gaslekken en het
verzakken van gebouwen en wegen. Ook het sneeuw-
seizoen wordt korter, de winters worden warmer en
korter en de hoeveelheid sneeuw en ijs op land, meren
en zeeën neemt af. Dat heeft niet alleen gevolgen voor
de bewoners maar ook voor flora en fauna in dit
gebied. IJsberen en aan zeeijs gebonden dieren raken
territorium kwijt en worden met uitsterven bedreigd.
De boomgrens schuift naar het noorden waardoor voor
bepaalde diersoorten zoals rendieren het leefgebied
kleiner wordt. Bovendien trekken diersoorten uit het
zuiden noordwaarts wat ook problemen geeft bij de
voedselvoorraden. De opmerkelijk sterke opwarming
in Arctische gebieden is onder meer te wijten aan het
effect dat de verdwijnende sneeuw heeft op de
temperatuur. Sneeuw kan niet warmer worden dan het
vriespunt. De koude witte sneeuwlaag weerkaatst het
grootste deel van het zonlicht en neemt maar weinig
warmte op, sneeuw werkt dus verkoelend.

Wanneer de hoeveelheid sneeuw en ook gletsjers en
ijs in omvang afnemen wordt ook het witte verkoelende
oppervlak kleiner. Daar waar sneeuw en ijs zijn
gesmolten ontstaat een donker oppervlak dat veel
meer zonnewarmte opneemt en daardoor snel
opwarmt. Door die sterkere opwarming smelt het over-
gebleven ijs nog sneller en zo versterkt dat proces zich
steeds opnieuw. Zo wordt de opwarming van de
Noordpool steeds verder versneld en zal dat de
komende decennia merkbaar zijn. Juist dit deel van de
wereld is uiterst kwetsbaar en gevoelig voor deze
veranderingen zodat de klimaatveranderingen grote
gevolgen hebben, ook voor de rest van de wereld.
Smeltwater dat vanaf de Groenlandse ijskap via de
rivieren wordt afgevoerd vloeit naar de oceaan en zal
een meetbaar effect hebben op de zeespiegel in
Nederland. Recent onderzoek heeft aangetoond dat
de zeeijsafname ook grote invloed heeft op de neer-
slag in het Arctische gebied. Er treedt dan namelijk
veel meer verdamping op vanuit de open oceaan,
waardoor de neerslag in het noordpoolgebied met wel
60 procent zal gaan toenemen. Dit heeft gevolgen voor
het zeeniveau als de sneeuw op gletsjers en ijskappen
valt en daar de afsmelting tegen gaat. Verder zijn de
(seizoensafhankelijke) toenames in neerslag van be-
lang voor delokale flora en fauna. De verzoeting van
de Arctische Oceaan die het gevolg is van de extra
neerslag heeft een dempende werking op mondiale
oceaanstromingen. Daardoor zal ook het klimaat
buiten de Arctic beïnvloed worden..

KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard