HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

IJsheiligen

IJsheiligen is één van de oudste en wellicht het
bekendste begrip uit de volksweerkunde. De eerste
berichten over deze 'strenge heren' dateren van rond
het jaar 1000. De IJsheiligen zijn Mamertus, Pankratius,
Servatius en Bonifacius. Ze vieren hun naamdagen op
11, 12, 13 en 14 mei. Drie is het heiliggetal en daarom
rekent men in de meeste landen maar drie tot de
IJsheiligen. In sommige landen wordt Mamertus niet
meegeteld, in andere landen hoort Bonifacius er dan
niet bij. Deze heilige is niet de bekende Bonifatius (de
Apostel van Duitsland), die in 754 te Dokkum werd
vermoord, Hij viert zijn naamdag op 5 juni. Zijn naam-
genoot, IJsheilige Bonifacius was een Romeins burger.
Hij stierf in 307 tijdens de christenvervolgingen.
Sommige landen, zoals Duitsland, Hongarije en
Zwitserland, rekenen ook 15 mei (koude Sophie) tot de
IJsheiligen. Dat dateert uit de 11de eeuw, toen Sophie
beschermelinge van de vorst was. In het Alpengebied
werden indertijd vuren ontstoken ter bescherming
tegen de vorst.

De IJsheiligen ontlenen hun benaming aan het gevaar
van vorst voor het bloeiende gewas. Een late vorst-
nacht kan veel schade aanrichten. Toch is de kans op
een overgang naar koud weer tijdens IJsheiligen niet
groter dan op andere dagen in het voorjaar. Abrupte
temperatuurveranderingen, die verband houden met
de koude zee, zijn karakteristiek voor het hele voorjaar.
Ook in juni kan het na een aantal warme dagen weer
vriezen. Wel neemt na half mei de kans op vorst sterk
af. De IJsheiligen markeren meestal de overgang naar
een periode met een meer zomers karakter.

KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard