HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Meteo- tsunami's en seiches

Een tsunami is een vloedgolf uit zee, die door een
aardbeving in de aardkorst onder de oceaan wordt
opgewekt. Het woord, afgeleid uit het Japans van tsu
(haven) en nami (hoge golf), kreeg bekendheid door
de rampzalige vloedgolf van 2e Kerstdag 2004.
Na de zware aardbeving in Japan met epicentrum in
zee op 11 maart 2011 staat het nu weer volop in de
belangstelling. Tsunami's kunnen naast aardbevingen
ook veroorzaakt worden door aardverschuivingen
onder de zeebodem, enorme vulkaanuitbarstingen en
inslagen van meteorieten. In zeer korte tijd wordt veel
water verticaal verplaatst. Vóór de tsunami zich
aandient, trekt de zee zich terug en zakt het water.
Daarna komen de golven van tientallen meters hoogte
met een snelheid van soms 800 km./u. aan land.
Ook het weer kan aanleiding geven tot een zeer
bescheiden tsunami, die in omvang niet te vergelijken
is met een tsunami veroorzaakt door een beving.
Meteo-tsunami's hangen samen met plotselinge
variaties in de luchtdruk. Bij zware buien met onweer
en windstoten toont de barograaf, het instrument dat
de luchtdruk registreert, een onweersneus.

Om een meteo-tsunami te veroorzaken, moeten de
luchtdrukvariaties zich voordoen boven relatief ondiep
water en recht op een haven of baai aankoersen.
Bovendien moeten er toevallige effecten optreden die
elkaar versterken, waardoor de golven kunnen groeien.
Meteorologische tsunami's komen wereldwijd voor,
ook in de Middellandse Zee. De lokale bevolking geeft
er namen aan zoals Rissage (Catalaanse kust),
Marubbio (Sicilië), Milghuba (Malta), Seebär (Oostzee),
Alibi (baai van Nagasaki) en Yota (elders in Japan).
In ons land wordt gesproken van seiches. Die naam is
afgeleid van het halingen, Oud-nederlands voor lange
staande golven. Seiches, die ruim een meter hoog kun-
nen worden, komen voor in half gesloten bekkens van
de havens van IJmuiden en Rotterdam. In ons land
wordt er rekening mee gehouden bij het gebruik van de
Maeslantkering, bij mammoettankers met grote diep-
gang en bij het ontwerp van dijken. In de Rotterdamse
haven komen seiches van meer dan 25 cm. hoogte
gemiddeld zo'n achtkeer per jaar voor, vooral tussen
augustus en maart.