HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Weercijfers voor de kwaliteit van het weer per regio

Er bestaan verschillende methodes om de kwaliteit
van het weer aan te geven. De weeramateurs introdu-
ceerden midden jaren zeventig "het weercijfer", een
eenvoudige methode om met behulp van één cijfer de
kwaliteit van het weer te beschrijven. Het weercijfer
geeft een beeld van de regionale kwaliteit van het weer.
Het HIRLAM-weermodel biedt mogelijkheden om aan
de hand van berekende weercijfers de verwachte
kwaliteit  van het weer per regio aan te geven. Het grote
voordeel is dat in één oogopslag duidelijk is waar in
ons land het weer iets minder of juist beter wordt.
De HIRLAM berekeningen van het weercijfer worden
door het KNMI op experimentele basis gemaakt en zijn
te vinden op de website. Weeronline past het toe in zijn
dagelijkse weerberichten.

Jonge Onderzoekers

Het idee om de kwaliteit van het weer in een cijfer
samen te vatten was afkomstig van de Belgische weer-
professor Hugo Poppe. Op basis van zijn methode,
die uitging van vijf cijfers, is de Nederlandse variant ont-
wikkeld waarbij een rapportcijfer tussen 0 en 10 wordt
gegeven. Op de landelijke wedstrijd voor Jonge Onder-
zoekers Nederland in 1976 werd aan de weeramateurs
de eerste prijs toegekend voor deze methode.
De in 1992 overleden weerman Jan Pelleboer heeft
dergelijke cijfers een aantal jaren gebruikt in zijn weer-
berichten, maar maakte naar eigen zeggen geen
berekeningen en bepaalde het getal intuïtief.

Rekenmethode

De methode van de Nederlandse weeramateurs is
simpel. Het weercijfer tussen 0 en 10 wordt bepaald uit
het weer overdag, tussen 7 en 19 uur. Een droge dag
met nauwelijks bewolking of mist en weinig wind krijgt
een 10. Afhankelijk van de hoeveelheid wolken worden
1 tot 3 punten in mindering gebracht. Is het mistig dan
kost dat, afhankelijk van de duur 1 of 2 punten. Voor de
regen telt het aantal uurvakken met neerslag, dus ook
alleen de duur. Zijn er tussen 7 en 19 uur twee uurvak-
ken met regen dan kost dat 1 punt, maar regent het in
11 of 12 uurvakken dan kost dat 4 punten. Een zwakke
wind kost geen punten, maar een matige wind van
windkracht 3 gedurende minstens 3 uur kost 1 punt.
De temperatuur speelt geen rol, zodat het weercijfer
objectief is en ook koude mooie dagen gunstig scoren.
Langdurige regen overdag en veel wind leveren altijd
een lage score. Weeramateur Ton van Gelder schreef
een eenvoudig programma (50 KB) om zelf weercijfers
te berekenen, dat op de VWK site is te vinden.

Weeramateurs in het hele land delen al 50 jaar
weercijfers uit en ook is reconstructie gemaakt voor
de 20e eeuw. Het hoogst scoorden augustus 1947 en
mei 1989 met een gemiddelde van 8.0. Van de
seizoenen staan de zomers van 1947 en 1976 boven-
aan met een gemiddelde van 7.4. Veel maanden na
1988 hadden een hoge score, maar gemiddeld over de
hele eeuw was het weercijfer met 6.0 vrij constant met
een iets betere score in de zomer dan in de winter.
De maanden december waren het slechtst met in
december 1974 een gemiddeld weercijfer 4.3. Ook het
fraaie weer in februari en maart 2003 komt goed tot
uiting in de weercijfers. Februari leverde gemiddeld
over het land liefst 12 dagen op met weercijfer 9 of 10.

Kwaliteit van het weer

Om de klimatologische kwaliteit van het weer te
beschrijven houdt het KNMI het aantal dagen bij met
mooi weer, de zogenoemde ADS (above normal, dry,
sunny). Dat zijn dagen met een gemiddelde temperatuur
boven normaal (gemiddeld over laatste 30 jaar), hooguit
0.2 mm. neerslag en een zonpercentage van 50% of
meer. De periode mei-september telt gemiddeld
26 ADS-dagen, maar er gaan maanden voorbij met
geen enkele mooie dag. Dieptepunt was 1962 met
tussen mei en september maar 4-ADS dagen; augustus
1995 telde er 21. Uitblinker was 1947: augustus met 24
mooie dagen en tussen mei en september liep het
aantal op tot 77. Van de verschillende maanden komt
juli er het best uit met gemiddeld 6.0 ADS-dagen,
mei (5.7), juni (5.4), augustus (5.6) en september (3.4).


KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard