HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Elfstedentochten door de jaren heen

Op 2 januari 1909 werd de eerste officieel georgani-
seerde Elfstedentocht gereden. De schaatssport is veel
ouder. Er werd op 19 december 1676 in Noord-Hholland
een Twaalfstedentocht gereden. Claes Arisz Caescooper
uit Koog aan de Zaan schrijft in zijn dagboek dat hij een
schaatstocht langs 12 steden in Noord-Holland volbracht.
Caescooper hield zestig jaar lang een notitieboek met
gegevens van weer, hoogwater en ijs bij op de Zaan.
Uit historische bronnen blijkt dat het meer dan eens ge-
beurd is dat liefhebbers op een winterdag langs elf
Friesche steden schaatsten, onder meer in 1809, 1848,
1868 en 1891. In de 'barre winter van negentig', zoals
schrijver Herman de Man die laatste winter noemde,
hebben honderden schaatsers de Elfstedentocht op
eigen initiatief volbracht. Toen is het idee geboren voor
een georganiseerde tocht. Begin januari 1909 was het
zover. Op 15 januari 1909 is de Vereniging de Friesche
Elf Steden opgericht. De Elfstedentocht heeft inmiddels
vijftien keer plaatsgevonden, het laatst op 4 januari 1997.
In de zachte winters in de 21e eeuw was er amper
natuurijs. De opwarming heeft de kans op ijsvorming al
gereduceerd en de komende jaren wordt het er niet
beter op. Volgens de klimaatscenario's van het KNMI ligt
de wintertemperatuur rond het midden van de eeuw nog
eens zo'n 1 tot 2 graden hoger.

Toch is er voor schaatsers een lichtpuntje. Hoewel de
kans op kou in de winter kleiner wordt blijft ons klimaat
ook uitschieters naar beneden houden.Een koudegolf of
een ijswinter zoals we in jaren niet hebben meegemaakt
is nog altijd mogelijk. Of er dan weer een Elfstedentocht
komt, hangt af van tal van factoren, zoals de enorme
publieke belangstelling en de veiligheid. Gunstig is dat de
weerberichten waar het Bestuur de beslissing op baseert
nauwkeuriger zijn geworden, wat het aantal twijfelgevallen
reduceert. Spelbreker blijft echter het warmere klimaat.
Onderzoekers hebben aan de hand van de verwachte
temperatuurstijging berekend hoe vaak de Elfstedentocht
in deze eeuw nog zou kunnen plaatsvinden.
Volgens berekeningen en afhankelijk van de opwarming
zou deze eeuw nog 4 tot 10 Elfstedentochten opleveren,
een kans van vier tot tien procent. Afgezien van alle
organisatorische factoren en wakken kan de tocht alleen
georganiseerd worden als de ijsdikte over de hele route
minstens 15 cm is.